ตารางที่  1  ผลการตรวจเลือดเกษตรกรในโครงการ  “การส่งเสริมการเรียนรู้การผลิตเกษตรปลอดภัยจากสารพิษและเกษตรอินทรีย์จังหวัดลพบุรีสู่ครัวโลก”  ครั้งที่  1 

   จำแนกรายอำเภอต่างๆ ในจังหวัดลพบุรี

 

อำเภอ

เกษตรกร (คน)

ผลการดำเนินงาน

หมายเหตุ

เป้าหมาย

รับการตรวจ

(จำนวน/ร้อยละ)

ปกติ

(จำนวน/ร้อยละ)

ปลอดภัย

(จำนวน/ร้อยละ)

เสี่ยง

(จำนวน/ร้อยละ)

ไม่ปลอดภัย

(จำนวน/ร้อยละ)

โคกเจริญ

275

262 (95.3)

100 (38.2)

75 (28.6)

66 (25.2)

21 (8.0)

ไป ตจว.12 ราย

ชัยบาดาล

330

330 (100)

42 (12.7)

126 (38.2)

125 (37.9)

37 (11.2)

 

ท่าวุ้ง

550

529 (96.2)

186 (35.2)

173 (32.7)

123 (23.2)

47 (8.9)

ไป ตจว.21 ราย

ท่าหลวง

110

109 (99.1)

109 (100)

-

-

-

ไป ตจว.1 ราย

บ้านหมี่

935

874 (93.5)

363 (41.5)

307 (35.1)

165 (18.9)

39 (4.5)

ไป ตจว.33 ราย

ไม่รับการตรวจ 25 ราย

เสียชีวิต  3 ราย

ลำสนธิ

111

111 (100)

9 (8.1)

52 (46.9)

46 (41.4)

4 (3.6)

 

สระโบสถ์

275

275 (100)

93 (33.8)

135 (49.1)

45 (16.4)

2 (0.7)

 

หนองม่วง

110

110 (100)

1 (0.9)

68 (61.8)

28 (25.5)

13 (11.8)

 

เมือง

770

750 (97.4)

210 (28.0)

229 (30.5)

222 (29.6)

89  (11.9)

ไป ตจว.20 ราย

พัฒนานิคม

110

110 (100)

30 (27.3)

57 (51.8)

18 (16.4)

5 (4.5)

 

โคกสำโรง

770

740 (96.1)

287 (38.8)

334 (45.2)

101 (13.6)

18 (2.4)

ไป ตจว.30 ราย

รวม

4,345

4,200 (96.7)

1,430 (34.0)

1,556 (37.0)

939 (22.4)

275 (6.6)

 

 

 

ตารางที่  2  ผลการตรวจเลือดเกษตรกรในโครงการ  “การส่งเสริมการเรียนรู้การผลิตเกษตรปลอดภัยจากสารพิษและเกษตรอินทรีย์จังหวัดลพบุรีสู่ครัวโลก”  ครั้งที่  2 

   จำแนกรายอำเภอต่างๆ ในจังหวัดลพบุรี

 

อำเภอ

เกษตรกร (คน)

ผลการดำเนินงาน

หมายเหตุ

เป้าหมาย

รับการตรวจ

(จำนวน/ร้อยละ)

ปกติ

(จำนวน/ร้อยละ)

ปลอดภัย

(จำนวน/ร้อยละ)

เสี่ยง

(จำนวน/ร้อยละ)

ไม่ปลอดภัย

(จำนวน/ร้อยละ)

โคกเจริญ

275

249 (90.5)

139 (55.8)

66 (26.5)

37 (14.9)

7 (2.8)

ไป ตจว.26 ราย

ชัยบาดาล

330

329 (99.7)

94 (28.6)

125 (37.9)

93 (28.3)

17 (5.2)

เสียชีวิต 1 ราย

ท่าวุ้ง

550

549 (99.8)

207 (37.7)

161 (29.3)

147 (26.8)

34 (6.2)

เสียชีวิต 1 ราย

ท่าหลวง

110

109 (99.1)

109 (100)

-

-

-

ไป ตจว.1 ราย

บ้านหมี่

935

917 (98.1)

403 (44.0)

334 (36.4)

145 (15.8)

35 (3.8)

ไป ตจว.15 ราย

เสียชีวิต  3 ราย

ลำสนธิ

111

111 (100)

8 (7.2)

52 (46.9)

47 (42.3)

4 (3.6)

 

สระโบสถ์

275

275 (100)

151 (54.9)

97 (35.3)

26 (9.4)

1 (0.4)

 

หนองม่วง

110

110 (100)

35 (31.8)

58 (52.7)

14 (12.7)

3 (2.7)

 

เมือง

770

760 (98.7)

302 (39.7)

209 (27.5)

182 (23.9)

67 (8.9)

ไป ตจว.10 ราย

พัฒนานิคม

110

110 (100)

40 (36.4)

60 (54.5)

8 (7.3)

2 (1.8)

 

โคกสำโรง

770

755 (98.1)

347 (46.0)

260 (34.4)

101 (13.4)

47 (6.2)

ไป ตจว.15 ราย

รวม

4,345

4,274 (98.4)

1,835 (42.9)

1,422 (33.3)

800 (18.7)

217 (5.1)

 


รายงานผลการดำเนินงานตามโครงการส่งเสริมการเรียนรู้การผลิตเกษตรปลอดภัยจากสารพิษ

และเกษตรอินทรีย์จังหวัดลพบุรีสู่ครัวโลก

 

1. ผลการดำเนินงาน

ครั้งที่ 1  (ระหว่างเดือน ตุลาคม – พฤศจิกายน  2548)

                                ผลการดำเนินงานตรวจเลือดเกษตรกรเพื่อหาความปลอดภัยจากพิษสารเคมีทางการเกษตรตกค้างในกระแสเลือดของเกษตรกรกลุ่มเป้าหมายที่เป็นสมาชิกเครือข่ายเกษตรปลอดภัยจังหวัดลพบุรี    จำนวนทั้งหมด  4,345  ราย  ได้รับการตรวจคัดกรองทั้งสิ้น  จำนวน  4,200  ราย  คิดเป็นร้อยละ  96.7   ซึ่งผลการตรวจคัดกรอง พบว่า  เกษตรกรจำนวน  2,986 ราย  (ร้อยละ 71.0)  มีผลการตรวจเลือดอยู่ในระดับปกติและปลอดภัย  และพบเพียง  275  ราย  (ร้อยละ  6.6)  ที่มีผลการตรวจเลือดอยู่ในระดับไม่ปลอดภัย (ตารางที่ 1)

                                การดำเนินงานตรวจเลือดคัดกรองฯ  ครั้งที่  1  นี้   มีวัตถุประสงค์เพื่อต้องการเก็บข้อมูลพื้นฐาน  (baseline data)   ผลเลือดในเกษตรกรผู้เข้าร่วมโครงการ  ซึ่งจะมีประโยชน์สำหรับใช้เปรียบเทียบผลเมื่อการดำเนินโครงการเสร็จสิ้นลง  โดยจะดำเนินการตรวจคัดกรองก่อนเริ่มเข้าสู่ฤดูกาลเพาะปลูกพืชผลทางการเกษตรของเกษตรกร  ทั้งนี้ระยะเวลาของการตรวจคัดกรองนั้นอาจแตกต่างกันได้  ขึ้นอยู่กับชนิดของพันธุ์พืชที่จะเพาะปลูกและความพร้อมของเกษตรกรแต่ละกลุ่ม

ครั้งที่ 2  (ระหว่างเดือน มกราคม – กุมภาพันธ์  2549)

                                การดำเนินงานตรวจเลือดคัดกรองในครั้งที่  2  เริ่มการตรวจหลังจากที่เกษตรกรเสร็จสิ้นการเก็บเกี่ยวผลผลิตทางการเกษตรจากการเพาะปลูกเมื่อต้นฤดูกาล ซึ่งระยะเวลาจะแตกต่างกันไปตามแต่ละชนิดของพันธุ์พืช

                                ผลการดำเนินงานตรวจคัดกรอง  พบว่า  จากเกษตรกรกลุ่มเป้าหมายเดิม  (จำนวน4,345 ราย)  ได้รับการตรวจทั้งสิ้น  จำนวน  4,274  ราย  คิดเป็นร้อยละ  98.4  พบว่า  เกษตรกรมีผลเลือดอยู่ในระดับปกติและปลอดภัยเพิ่มมากขึ้นจากเดิม  เป็น  3,257  ราย  (ร้อยละ  76.2)  และพบเกษตรกรที่มีผลเลือดอยู่ในระดับไม่ปลอดภัยลดลงจากเดิม เป็น  217 ราย (ร้อยละ  5.1) (ตารางที่ 2)

                                สรุปผล 

เมื่อเปรียบเทียบผลการตรวจเลือดคัดกรองทั้ง  2  ครั้ง   พบว่า เกษตรกรที่ได้รับการตรวจมีผลเลือดอยู่ในระดับปกติและปลอดภัยเพิ่มขึ้นจากเดิม  271  ราย  คิดเป็นร้อยละ  9.1   และมีผลเลือดอยู่ในระดับไม่ปลอดภัยลดลงจากเดิม  58  ราย  คิดเป็นร้อยละ  26.7  จากผลดังกล่าวน่าจะสรุปได้ว่า  เกษตรกรกลุ่มเป้าหมายที่เป็นสมาชิกในโครงการฯ  เกิดการเรียนรู้หลังจากที่ได้เข้าร่วมโครงการฯ  และเกิดพฤติกรรมที่จะใช้สารเคมีทางการเกษตรอย่างถูกต้อง   และเมื่อประเมินผลสัมฤทธิ์ของโครงการจากตัวชี้วัดที่กำหนด  คือ  ร้อยละ  50  ของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการและได้รับการตรวจมีผลการตรวจเลือดอยู่ในระดับปลอดภัย  พบว่า หลังจากการดำเนินโครงการเสร็จสิ้น  เกษตรกรที่รับการตรวจคัดกรองมีผลเลือดอยู่ในระดับปกติและปลอดภัย  จำนวนทั้งสิ้น  3,257  ราย  คิดเป็นร้อยละ  76.2  ซึ่งถือว่าผ่านเกณฑ์ตัวชี้วัดของโครงการ

2. ปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงาน

ปัญหาและอุปสรรคที่พบจากการดำเนินงานตรวจคัดกรองเกษตรกรเพื่อหาความปลอดภัยจากพิษสารเคมีทางการเกษตร  ตามโครงการส่งเสริมการเรียนรู้การผลิตเกษตรปลอดภัยจากสารพิษและเกษตรอินทรีย์จังหวัดลพบุรีสู่ครัวโลก  พบว่า  การดำเนินงานทั้ง  2  ครั้ง  มีปัญหาที่เกิดขึ้นเหมือนกันคือ  เกษตรกรที่เป็นสมาชิกกลุ่มบางราย  ไม่อยู่ในพื้นที่ขณะดำเนินงานตรวจคัดกรอง  ซึ่งจากการสอบถามพบว่า  เกษตรกรกลุ่มดังกล่าวนั้นไปต่างจังหวัด  โดยการดำเนินงานครั้งที่ 1  ไม่ได้รับการตรวจคัดกรอง  117  ราย  และครั้งที่  2  ไม่ได้รับการตรวจคัดกรอง  67  ราย  รองลงมาคือ  เกษตรกรไม่ยินยอมรับการตรวจคัดกรอง  ซึ่งพบในครั้งที่  1  จำนวน  25  ราย  โดยให้เหตุผลว่า  ตนเองไม่ได้ใช้สารเคมีทางการเกษตรเลย  จึงไม่จำเป็นต้องรับการตรวจ  และอีกสาเหตุหนึ่งที่ไม่ได้รับการตรวจคือ  เกษตรกรกลุ่มเป้าหมายเสียชีวิตก่อนได้รับการตรวจคัดกรอง  โดยพบในการตรวจครั้งที่  1  จำนวน  3  ราย  และในครั้งที่  2  จำนวน  2  ราย

3. กลวิธี / แนวทางการดำเนินงานในครั้งต่อไป

                1. การกำหนดกลุ่มเป้าหมายที่จะดำเนินงาน  ควรกำหนดให้ชัดเจนและตรวจสอบว่าอยู่ในพื้นตลอดการดำเนินงานได้หรือไม่   โดยอาจใช้วิธีการสมัครคัดเลือกเข้าร่วมโครงการก่อนที่จะเริ่มดำเนินการซึ่งจะสามารถควบคุมกำกับกลุ่มเป้าหมายได้   

                2. การประชาสัมพันธ์การดำเนินงาน     ควรมีการประชาสัมพันธ์โครงการให้ทราบอย่างทั่วถึง  โดยมุ่งเน้นให้เกิดความเข้าใจถึงวัตถุประสงค์และผลลัพธ์ของโครงการ  รวมถึงความสำคัญของการตรวจคัดกรองพิษสารเคมีตกค้างทางการเกษตร  เนื่องจากจะเป็นอันตรายและเกิดผลกระทบต่อสุขภาพในภายหน้าได้

                3. การนัดหมายและติดตามเกษตรกรกลุ่มเป้าหมายเพื่อรับการตรวจคัดกรอง  ควรนัดหมายกับเกษตรกรแกนนำกลุ่ม  (ครู ก)  ช่วยในการติดต่อประสานงานกับสมาชิกในกลุ่ม  ซึ่งจะเกิดความสะดวกแก่การดำเนินงานเป็นอย่างยิ่ง

                4. ขยายผลการดำเนินงานตรวจคัดกรองไปยังเกษตรกรนอกกลุ่มหรือยังไม่ได้เป็นสมาชิก  เพราะจะได้ความครอบคลุมของการดำเนินงานด้านการเฝ้าระวังการใช้สารเคมีและการเกิดโรคจากพิษสารเคมีได้มากขึ้น  รวมถึงกลุ่มผู้มีอาชีพรับจ้างฉีดพ่นสารเคมีทางการเกษตรโดยเฉพาะ  ที่อาจมีกระจายทั่วไปตามอำเภอต่างๆ  เนื่องจากบุคคลกลุ่มนี้มีโอกาสสัมผัสการสารเคมีโดยตรงและมีโอกาสสัมผัสสารเคมีต่างๆ ได้สูงกว่าเกษตรกรทั่วไป  ซึ่งจัดได้ว่ามีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดอันตรายต่อสุขภาพจากพิษสารเคมีทางการเกษตร

                5. การจัดหาโปรแกรมหรือแนวทางผลิตทางการเกษตรรูปแบบใหม่ที่มุ่งเน้นการลดปริมาณการใช้สารเคมีหรือไม่ใช้สารเคมีในการเพาะปลูกเลย  เพื่อเป็นแบบอย่างและทางเลือกให้กับเกษตรกรนำไปใช้ในการเพาะปลูก  อาจเป็นรูปแบบการมีส่วนร่วมในการปรับปรุงสภาพแวดล้อมของเกษตรกร  (WIND)  การควบคุมจัดการแมลงศัตรูพืชแบบผสมผสาน  (IPM)  หรือแนวทางของเกษตรชีวภาพ  (Organic Farm)  ทั้งนี้วิธีการต่างๆ ที่กล่าวถึง  ควรปรับปรุงให้สอดคล้องกับวิถีเดิมและตอบสนองต่อความต้องการอย่างแท้จริงของเกษตรกร 

                6. การสรุปผลการดำเนินงาน  ควรนำการศึกษาวิจัยอย่างเป็นรูปแบบตามหลักวิชาการมาใช้ในการสรุปผล เพราะจะทำให้ทราบถึงสถานการณ์และสภาวสุขภาพของเกษตรกรที่มีความถูกต้องและเชื่อถือได้    ซึ่งจะเกิดประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับใช้เป็นข้อมูลประกอบการพิจารณาและการหาแนวทางในการดำเนินงานต่อไปในอนาคต